على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2634
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تازى . مردمان قديم و ديرينه . قدماء ( qodam ' ) ع . ج . قديم ( qadim ) . قدمان ( qedm n ) م . ع . قدم قدوما و قدمانا . مر . قدوم ( qodum ) . قدمباز ( qadam - b z ) ص . پ . چابك و تند رو و گشاده گام . قدم بقدم ( qadam - be - qadam ) م ف . پ . پايه پايه و آهسته . قدم بوسى ( qadam - busi ) ا . پ . اطاعت و فرمانبردارى . قدمت ( qedmat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كهنگى و ديرينگى . قدمة ( qodmat ) ا . ع . پيشى در كار . و دليرى ( اسم است مصدر را ) . و پى و اثر . و خراميدگى . قدمة ( qadamat ) ا . ع . زنى كه او را مرتبه و لياقتى باشد در خير و نيكوئى . قدمة ( qademat ) ا . ع . سنگستان نيك درشت . قدمجا ( qadam - j ) ا . پ . مبال و مبرز و جاى لازم و فرناك . قدم قدم ( qadam - qadam ) م ف . پ . پايه پايه و قدم بقدم و آهسته . قدمگاه ( qadam - g h ) ا . پ . محل ورود . و سر قدم و فرناك . و قدمگاه آدم : سر انديب . قدموار ( qadam - v r ) ص . پ . پايمال شده . و مستعد پايمال شدن . و قابل پايمال شدن . قدموس ( qodmus ) ا . ع . قديم و ديرينه . و پادشاه بزرگ . و شتر بزرگ . ج : قداميس . قدموسة ( qadmusat ) ا . ع . سنگ بزرگ . و زن كلان جثه . قدمى ( qodamiyy ) ص . ع . ثوب قدمى : جامهء منسوب بقدم . قدميا ( qadamy ) ا . پ . داروئى كه اقليميا نيز گويند . قدمية ( qadamiyyat ) ا . ع . تيماج و نوعى از پوست بز كه سرخ رنگ است . قدمية ( qodamiyyat ) ا . ع . تبختر و رفتار از روى غرور و خودبينى . قديمة ( qodamiyyat ) ص . ع . ثياب قدمية : جامههاى منسوب بقدم . قدمية ( qodomiyyat ) ا . ع . پيش رفتگى . يق : فلان يمشى القدمية : فلان پيشاپيش مىرود . قدمى چند ( qadami - cand ) م ف . پ . كمى و قدرى . قدن ( qadn ) ا . ع . كفايت و حسب و بسند . يق : قدنى يعنى حسب من و بسند من است و كفايت مىكند مرا ، و قيل : هو اسم واحد مضاف الى ياء المتكلم و ربما يحذف النون فيق : قدى . و قيل : هو مركب و النون نون الوقاية و هو اسم فعل . قدو ( qadv ) م . ع . قدا الطعام قدوا ( از باب نصر ) : خوشبوى و خوشمزه شد طعام . و قدا الرجل : نزديك شد آن مرد . و قد افلان : از سفر آمد فلان . قدو ( qedv ) ا . ع . اصلى كه از آن شاخهها رويد . قدوة ( qadvat ) و ( qedvat ) و ( qodvat ) ا و ص . ع . پيشوا . و اصلى كه از آن فرعها منشعب مىگردد . و راه مسلوك . و فلان قدوة : فلان پيشوائى است كه اقتدا كرده مىشود به آن . و كذلك : قدوة و قدوة . قدوح ( qaduh ) ا . ع . مگس . قدوح ( qaduh ) ص . ع . ركى قدوح : جاهائى كه بتوان با دست از آنها آب برگرفت . قدود ( qodud ) ع . ج . قد ( qadd ) . قدور ( qodur ) ع . ج . قدر ( qedr ) . قدور ( qodur ) و قدورة ( qodurat ) م . ع . قدر قدرا و قدورا و قدورة . مر . قدر ( qadr ) . قدوس ( qadus ) ص . ع . پيش آينده . و دلير و بىپروا . يقال : هو قدوس بالسيف . قدوس ( qaddus ) و ( qoddus ) ا و ص . ع . مبارك و پاك و يكى از نامهاى بارىتعالى جل شأنه . قدوسية ( qoddusiyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاكى و طهارت و تقدس . قدوع ( qadu ' ) ا . ع . باز ايستادهء از بانگ و فرياد . و اسبى كه تا عنان به روى نزنند باز نايستد . و ريزان بر چيزى . و ذليل . و مرد خوار رانده و ترك داده . قدوم ( qadum ) ص . پ . نيك مبارز و دلير و دلاور نيك در آيندهء در جنگ . قدوم ( qadum ) ا . ع . تيشهء دوردگرى . مونث آيد . ج : قدم ( qodom ) و قدائم . و نام كوهى و پشتهاى و دهى و موضعى . قدوم ( qadum ) و ( qaddum ) ا . ع . موضعى كه در آن حضرت ابراهيم خود را ختنه كرد و يا آلتى كه بدان خود را ختنه كرد . قدوم ( qodum ) م . ع . قدم من سفره قدوما و قدمانا و مقدما ( از باب سمع ) : باز آمد از سفر . و قدم قدما و قدما و قدوما . مر . قدم ( qadm ) . قدومه ( qodume ) ا . پ . داروئى كه تودرى نيز گويند . قدومية ( qodumiyyat ) ا . ع . انعام پادشاه بهر كس كه نزديك وى گردد . و مشى القدومية : بجلو رفت . قدوه ( qodve ) و ( qedve ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيشوا و مقتدا .